تحلیلی بر سوژه پسامدرن با مروری تطبیقی بر سیر نظریه‌های فلسفی و ادبی معاصر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز

چکیده

ارتباط میان ادبیات و فلسفه اگرچه سابقه­ای طولانی در تحقیقات علوم انسانی دارد اما مطابقه نظیربه­نظیر نظریه­های این دو نحله­ از علوم انسانی از موارد مغفول­مانده است که در مقاله حاضر به آن پرداخته شدهاست. از میان نظریه­های فلسفی و ادبی معاصر، در فلسفه،­ تجربه­گرایی و در ادبیات، پساساخت­گرایی مبدأ تحلیل قرار گرفتهاست. سپس با گذار از ایده­آلیسم، شاخه­های متفاوت پدیدارشناسی و فلسفه پست­مدرن به مدرنیسم ادبی، پساساخت­گرایی و درنهایت پسامدرنیسم ادبی بررسی شده‌است. به­منظور امکان تبیین وضعیت­های خاص انسانی در هر نحله­ از ادبیات و فلسفه، «سوژه» به­عنوان مابه­ازای انسان -در بعد اندیشندگی­اش- مورد توجه نویسنده بوده‌است. شیوه این مقاله توصیفی با روش گردآوری کتابخانه­ای است. مطابق نتایج این پژوهش، نگاه به مکتب­ها و شیوه­های ادبی با دیدگاهی خاص از فلسفه، می­تواند ابعاد تازه­ای از انسان را در متون ادبی بازنمایاند که مرحله­ای فراتر از ویژگی­های شخصیت­پردازانه در آثار ادبی است. در این مقاله، این ویژگی­ها با تأکید بر «سوژه پسامدرن» مورد توجه بیشتر قرار گرفته‌است.

کلیدواژه‌ها


اسپیلبرگ، ه. 1392. جنبش پدیدارشناسی، ترجمه م. علیا، ج1. تهران: مینوی خرد.

چیپمن، ل. 1391. «اشیاء فی نفسه». نقادی نقد عقل محض، گزینش و ویرایش: م. محمدی اصل و م. م اردبیلی، تهران: بیدگل. 173-194.

خاتمی، م. 1390. نگاهی به زیبایی­شناسی از منظر پدیدارشناسی، تهران: مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری متن.

ریتر، ی؛ گروندر، ک و گابریل، گ. 1386. فرهنگ­نامه تاریخی مفاهیم فلسفه (جلد اول: گزیده­ای از مفاهیم در مابعدالطبیعه)، سرویراستار م.ر. حسینی بهشتی با همکاری م. میرزازاده و ف. فرنودفر. تهران: سمت و نوارغنون.

ژیژک، ا. 1389. «سوژه حساس هگلی». گزیده مقالات: نظریه، سیاست، دین. گزینش و ویرایش م. فرهادپور؛ م. اسلامی و ا. مهرگان. تهران: گام نو. 41- 127.

فوکو، م. 1392. «مؤلف چیست؟». سرگشتگی  نشانه­ها،گزینش و ویرایش م. حقیقی. تهران: مرکز. 190- 214.

کریچلی، س. 1391. لویناس و سوبژکتیویته پساواسازانه، تدوین و ترجمه م. پارسا و س. دریاب. تهران: رخ­داد نو.

وود، آ. 1386. «دستور کار «پسامدرن» چیست؟». پسامدرنیسم در بوته نقد، گزینش و ویرایش خ. پارسا. تهران: آگه. 15- 29.

Baudrillard, J. 1983. Simulations, tr. P. Foss, P. Patton and P. Beitchman. U.S.A: Columbia Universuty.

Bowie, A. 2003. Aesthetics and Subjectivity: From Kant to Nietzsche, Second Edition, U.K: Manchester University Press.

Cadava, E; Conner, P & Nancy, J–L. 1991. Who Comes After the Subject?, U.S.A & U.K: Routledge.

Deleuze, G. 1997. Empiricism and Subjectivity, tr. Constantin V. Boundas, U.S.A: Columbia University Press.

Hegel, G. W. F. 2004. Phenomenology of Spirit.tr, A. V. Miller, Second Published, U.S.A: Oxford University Press.

Husserl, E. 1960. Cartesian Meditation: An Introduction to Phenomenology, tr. D. Cairns. Netherlands: Springer-Science + Business B.V.

Jorgensen, M. and Phillips, L. J. 2002. Discourse Analysis as Theory and Method. U.K: Sage Publications.                    

Selden, R. and Widdowson, P. 2005. A Reader’s Guide to Contemporary Literary Theory, Fifth Edition. U.K: Pearson Longman.

Zizek, S. 1992. Looking Awry: An Introduction to Jacquse Lacan Though Popular Culture, U.K: October Books.

ـــــــــــ . 2007. The Indivisible Remainder, U.S.A & U.K: Verso.

 

 

 

span>