خوانش لکانی رمان عامه پسند پریچهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه هرمزگان

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه هرمزگان

چکیده

رمان­های عامه­پسند عاشقانه،به عنوان یکی از رسانه­های فرهنگی، سال­هاست که در کنج امن خود به تولید و بازتولید ایدئولوژی جنسیتی دامن می­زنند.نفی و نادیده انگاشتن این‌گونه آثار، منجر به خروج آنها از بوته نقد می­گردد؛ حال آنکه آگاهی­بخشی به مخاطب، مستلزم نقد علمی است. واکاوی و تحلیل این‌گونه آثار به دلیل فروش زیاد و جذب مخاطب نوجوان و جوان بسیار ضروری به نظر می­رسد. نقدهای بینارشته­ای، ازجمله نقد روان­کاوانه­­ لکانی، یکی از رهیافت­های کارساز در این زمینه است. این جستار با بهره­گیری از تئوری لکانی رشد روانی سه­گانه امر واقعی، نظم خیالی و نظم نمادین به خوانش رمان عامه­پسند عاشقانهپریچهر مؤدب­پور پرداخته‌است. فرایند پژوهش گویای آن است که این اثر عامه­پسند، با ترسیم جهانی آرمانی مبتنی بر گفتمان مردسالارانه، مرحله نظم خیالی (آینه­ای) را نمایندگی و در برساخت اگو (من آرمانی) مخاطب نقش ایفا می­کند.

کلیدواژه‌ها


آبوت، پ. والاس، ک. 1393. جامعه‌شناسی زنان، ترجمه م. نجم عراقی. تهران: نی.
احمدزاده، ش. 1386. «ژاک لکان و نقد روانکاوی معاصر». پژوهشنامه فرهنگستان هنر، (4): 93-108.
اسحاقیان، ج. 1381. «مکتب لکان و روان­شناسی ساختارگرا در نقد ادبی». کتاب ماه ادبیات و فلسفه. (62): 30-35.
استاوراکاکیس، ی. 1394. لکان و امرسیاسی، ترجمه م. ع. جعفری. تهران: ققنوس.
استوری، ج. 1390 .«داستان‌های عامه‌پسند». ترجمه ح. پاینده. ارغنون، (25): 1-43.
ـــــــــــ .1393. «مطالعات فرهنگی در باره فیلم‌های عامه‌پسند». ترجمه ح. پاینده. ارغنون، (23): 129-153.
اونز، د. 1387. فرهنگ مقدماتی اصطلاحات روانکاوی لکان، ترجمه م. رفیع و م. پارسا. تهران: گام نو.
ایستوپ، آ. 1395. ناخودآگاه، ترجمه ش. رویگریان. تهران: مرکز.
ایگلتون، ت. 1393. پیش‌درآمدی بر نظریه ادبی، ترجمه ع. مخبر. تهران: مرکز.
پورجعفری جوان، ص. 1396. خوانش تطبیقی از رمان­های سووشون سیمین دانشور و کودک در رمان یان مک ایوان براساس ایده ترومای ژاک لکان، پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. کرمانشاه.
پیرکلرو. ژ. 1385. واژگان لکان، ترجمه ک. موللی. تهران:نی.
ترنر، گ. 1390. «ایده مطالعات فرهنگی». ترجمه ج. خسروی. درباره مطالعات فرهنگی، گردآوری و ویرایش م. محمدی. چشمه. 97-124.
جلاله­وند آلکامی، م. 1394. «راوی بوف کور، رانه مرگ و شکاف در نظم نمادین». ادب‌پژوهی، (33): 9-36.
ــــــــــــــــ . 1397. شخصیت و شخصیت­پردازی در رمان فارسی(رئالیسم، مدرنیسم، پسامدرنیسم)، تهران:کیان افراز.
جوادی یگانه، م. و ارحامی، آ. 1388. «دختران دانشجو و خوانش رمان». پژوهش زنان، 4(7): 31-50.
ــــــــــــــــــــــــــ .1390. «کیفیت خوانش رمان‌های عاشقانه عامه‌پسند توسط زنان». زن در فرهنگ و هنر، 4(2): 5-24.
حسنی­راد، م. 1389. «کانونی‌سازی ابزاری برای روایتگری». کتاب ماه ادبیات، (38): 51-56.
خان­محمدی، ک. 1392. «بررسی تطبیقی مکتب انتقادی فرانکفورت و مطالعات فرهنگی بیرمنگام». علوم سیاسی، (62): 87- 112.
داولینگ، ک. 1396. عقده سیندرلا، ترجمه س. رنجبر. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
راباته، ژ.م. 1382. «پیش‌درآمدی بر ژاک لکان». ترجمه ف. محمدی. ارغنون، (22): 193-227.
راگلند، ا. 1384. «مفهوم رانه مرگ نزد لکان». ترجمه ش. وقفی­پور. ارغنون، (26و27): 341-381.
رایت، ا. 1373. «نقد روانکاوانه مدرن». ترجمه ح. پاینده. ارغنون، (4): 97-124.
ریمون کنان، ش. 1387. روایت داستانی: بوطیقای معاصر، ترجمه ا. حری. تهران: نیلوفر.
ژیژک، ا. 1389. عینیت ایدئولوژی، ترجمه ع. بهروزی. تهران: طرح نو.
سفیری، خ. و ایمانیان، س. 1388. جامعه‌شناسی جنسیت، تهران: جامعه‌شناسان.
صفایی، ع. و مظفری،ک.  1388. «بررسی توصیفی، تحلیلی و انتقادی رمان‌های عامه‌پسند ایرانی». ادب‌پژوهی، (10): 109-136.
علی­احمدی، ا. 1386. مصرف ادبیات داستانی ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ وهنر و ارتباطات.
علی، ب. 1395. آیا با لکان می‌توان انقلابی بود، ترجمه س. محمدی. تهران: افراز.
کارگر، ع. ر. 1394. نظم­های سه­گانه و جنسیت از دیدگاه لکان در رمان لولیتا اثر ولادیمیر ناباکوف، پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشکده زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه لرستان خرم‌آباد.
کلیگز، م. 1388. درسنامه نظریه ادبی، ترجمه ج. سخنور و دیگران. تهران: اختران.
کوری، گ. 1391. روایت‌ها و راوی، م. شهبا. تهران: مینوی خرد.
لکان، ژ. 1396.  اضطراب،  ترجمه ص. راستکار. تهران: پندار تابان.
لوته، ی. 1388. مقدمه‌ای بر روایت در ادبیات و سینما، ترجمه ا. نیک­فرجام. تهران: مینوی خرد.
لوونتال، ل. 1396. رویکرد انتقادی در جامعه­شناسی ادبیات، ترجمه م. ر. شادرو. تهران: نی.
مالوی، ل. 1393. «لذت بصری و سینمای روایی». ترجمه ف. محمدی. ارغنون، (23): 71-89.
مک گوان، ت. 1394. نگاه واقعی (نظریه فیلم پس از لکان)، ترجمه ب. خالدی. تهران: مرکز.
ـــــــــــ . 1395. سینمای دیوید لینچ (تحلیلی بر پایه اندیشه‌های فروید، لکان و هگل)، ترجمه م. ع. جعفری.  تهران: ققنوس.
مکوئیلان، م. 1388. گزیده مقالات روایت، ترجمه ف. محمدی. تهران: مینوی خرد.
موللی، ک. 1396. مبانی روانکاوی لکان، تهران: نی.
مؤدب­پور، م. 1383. پریچهر، تهران: نسل نواندیش.
میرصادقی، ج. 1376.  عناصر داستان، تهران: سخن.
وقفی­پور، ش. 1395. نامه‌ها و ملاقات‌ها، تهران: چترنگ.
هال، د. ای. 1395. سوبژکتیویته در ادبیات و فلسفه، ترجمه ب. سجادی و د. ابراهیمی. تهران: دنیای اقتصاد.
هورنای، ک. 1382. روان‌شناسی زن، ترجمه م. سروری. تهران: دانژه.
هومر، ش. 1394. ژاک لکان، ترجمه م. ع. جعفری و م. ا. طاهائی. تهران: ققنوس.
هیوارد، س. 1395. مفاهیم کلیدی در مطالعات سینمایی، ترجمه ف. محمدی. زنجان: هزاره سوم.
Lacan, J. 1978. The Seminar of Jacques Lacan,  Book XI: The Fundamental Concepts of Psychoanalysis, ed. J. Lacan. Sheridan. A. New York: W.W. Norton & Company.
______ .1988. The seminar of Jacques Lacan, Book II: The Ego in Freud Theory and in the Technique of Psychoanalysis 1954-1955, ed. J., A. Miller, trans. S.Tomaselli, Cambridge:  Cambridge University Press.
______. 1993. The Seminar. Book III. The Psychoses 1955-6, Miller, J,-A. (ed.). trans. with R. notes. Grigg,London: Routledge.
______ . 1998. The Seminar. Book XX .Encore, On Feminine Sexualitiy, The Limits of Love and Knowledge, 1972-3, Miller, J,-(ed.),trans. with notes Br. Fink , New York: Norton.