نظریه افتراق زنان و تحلیل آن در رمان هرس نوشته نسیم مرعشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی بناب

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی بناب

10.22124/naqd.2020.12199.1623

چکیده

فمینیست‌ها تعاریف موجود از «زن» را در سامان‌های اجتماعی بشری، نه بازشناخت واقعی از او، بلکه شناسایی هژمونی‌ فرهنگ مردانه از زن می‌دانند و در مقام راه‌کار، زنان را دعوت به «افتراق و استقلال» می‌نمایند. نظریه افتراق در دیدگاه‌های مختلف فمینیستی، تعاریف مختلفی از جوامع مادرسالار و آرمان‌شهرهای تک‌جنسیتی تا خلوت‌گاه‌های شهودی می‌یابد؛ اما دستاورد منظور و موعود همه نظریه‌های پیرامون افتراق، کمک به پاک کردن انگاره‌ها و باورداشت‌های معهود از زن است، برای آنکه به هستی‌‌شناختی حقیقی از اصالت و عاملیت خود دست یابد. در این مقاله، به روش تحلیل محتوای قیاسی، دلایل و نیز نتایج حاصل از استقلال زنانه موجود در رمان هرس را براساس نگرش‌های فمینیستی ارائه‌شده در باب نظریه افتراق بازجسته‌ایم. آنچه از این جستجو به‌دست آمد اینکه: اگرچه استقلال زنان در رمان هرس شباهت به نوعی تنبیه یا تبعید خودخواسته دارد، اما حداقل در مورد شخصیت اصلی داستان، نوال، منجر به رسیدن به خودباوری، استقلال، آرامش، عاملیت و هماهنگی و اتحاد با عناصر هستی گشته‌است که ناشی از نوعی سفر شهودی در خود است، یعنی همان چیزی که نظریه افتراق به آن توجه دارد.

کلیدواژه‌ها


امیدی‌سرور، ح. 1396. «نگاهی به رمان هرس؛ نخلهای بی­سر». پایگاه نقد و تحلیل مد و مه، قابل دسترسی از تاریخ 20 مهر 1396 www.madomeh.com/site/tag/tag/24583.htm
ایریگاری، ل. 1381. «آن اندام جنسی که یک اندام نیست». از مدرنیسم تا پست‌مدرنیسم، در ل. کهون. ترجمه ن. سرخوش، تهران: نی. 481-489.
پاک‌نیا، م. و مردیها، م. 1394. سیطره جنس، تهران: نی.
فروم، ا. 1357. انسان راستین، ترجمه م. کشاورز. تهران: طوفان.
فیست، ج. و گری‌گوری. ج. 1388. نظریه‌های شخصیت، ترجمه ی. سیدمحمدی. تهران: روان.
فیض‌آبادی، ر. 1397. «ماتمِ ناتمام» منشر شده در پایگاه خبری_تحلیلی لیزنا https://www.lisna.ir قابل دسترسی از تاریخ 1 مرداد 1397.
کنعانی، س. 1396. «نگاهی به رمان هرس». پایگاه ایبنا، www.ibna.ir/fa/doc/note/25331 قابل دسترسی از تاریخ 4 آبان 1396.
لاجوردی، ه. 1386. «فمینیسم مثبت- فمینیسم منفی». پژوهش زنان، 3(5):  83-107.
لیوتار، ژ.ف. 1384. پدیده‌شناسی، ترجمه ع. رشیدیان. تهران: نی.
مرعشی، ن. 1396. هرس، تهران: چشمه.
منسبریج، ج. و دیگران. 1387. دو جستار درباره فلسفه سیاسی فمینیسم، ترجمه ن. مهدویان. تهران: نی.
موللی، ه. 1395. مبانی روان‌کاوی فروید-لکان، تهران: نی.
هورنای، ک. 1394. عصبیت و رشد آدمی، ترجمه م. ج. مصفا. تهران: بهجت.
هوسرل، ا. 1381. تأملات دکارتی: مقدمه‌ای بر پدیده‌شناسی، ترجمه ع. رشیدیان. تهران: نی.
Bloom, M. V. 1980. Adollescent Parental Separation, New York: Gardner Press.
Gilman, C. P. 1970. The Home, Oriana: Illinois University Press.
ــــــــــــــ .1979. Her Land, New York: Pantheon.
Fuller, M. 1971. Woman in the Nineteenth century, New York: Norton.
Jaggar, A. 1983. "Feminism and the Objectes Justice", In James P. S. (ed.), Social and Political Philosophy: Contemporary Perspectives. London, UK: Routledge: 132-141.
Wollstonecraft, M. 1975. A Vindication of Rights of Woman, Baltimour: Penguin.