انسان خود شکوفا؛ بررسی تطبیقی شخصیت در پیر چنگی و شعبده‌ باز نتردام بر اساس کهن الگوهای یونگ و الگوی روانشناسی آبراهام مزلو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فرانسه دانشگاه اصفهان

2 استادیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور خوانسار

10.22124/naqd.2020.11253.1545

چکیده

داستان پیر چنگیاز مثنوی مولوی حکایتی به نظم با مضامین عرفانی است که در دفتر اول این اثر ادبی آمده­است. بین این داستان و داستان شعبده­باز نتردام نوشته آناتول فرانس نویسنده فرانسوی شباهت­های بسیاری از نظر محتوا و شکل وجود دارد. شخصیت اصلی این داستان، شعبده­بازی به نام «بارنابا» از جهات بسیاری به شخصیت اصلی داستان پیر چنگی شباهت دارد. در این مقاله که به روش کتابخانه­ای و تحلیل محتوا انجام گرفته­است سعی شده تا با بهره­گیری از کهن‌الگوهای یونگ به‌ عنوان بن‌مایه ناخوداگاه در بررسی و مقایسه تطبیقی این دو شخصیت و نیز بر اساس اصول روانشناسی انسانگرایانه آبراهام مزلو برای ارائه الگویی از یک انسان خودشکوفا خوانشی تطبیقی و انتقادی انجام گیرد. همچنین با طرح این سؤال که قهرمانان این دو داستان تا چه حد منطبق بر ویژگی­های ارائه‌شده توسط مزلو برای افراد خودشکوفا بوده­اند به این مسأله بپردازیم که نقش و جایگاه جامعه و جهان­بینی حاکم بر آن به عنوان امری مؤثر در تحول روحی و روانی انسان‌ها تا چه حد در مورد شخصیت­های این دو داستان مصداق دارد و اینکه در نهایت پیر چنگی توانسته با پا گذاشتن بر هوای نفس خود موجبات رضای خداوند را جلب کند یا خیر؟؛ یا شعبده­باز توانسته به چه میزان از تعالی روحی در توجه به معنویات نائل شود؟!

کلیدواژه‌ها


برونو، ف. 1370. فرهنگ توصیفی روان شناسی، ترجمه ف. طاهری و م. یاسایی. تهران: طرح نو.
حجازی، م. و آریان، ح. و شجاعی، ف. 1392. «بررسی تطبیقی شخصیت از دیدگاه جلال­الدین مولوی با آبراهام مازلو». فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی، 36(9):  169-191.
حقی، م. 1394. «بررسی تطبیقی داستان بندباز نتردام اثر گوتیه دو کوانسی و حکایت موسی و شبان مولوی». ادب­نامه تطبیقی، 2(1): 23-33.
درودگریان، ف. 1393. «تحلیل تولد «دوباره» پیر چنگی در مثنوی مولوی براساس نظریه یونگ». فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، 35 (10): 91-105.
شریعت باقری، م. م. 1391. «مطالعه تطبیقی نظریات مولوی و مزلو درباره انسان سالم و کامل». مطالعات روان­شناختی، 4(8): 131-145.
طاهری، م. و آقاجانی، ح. و رضایی، ف. 1393. «بررسی کهن‌الگوی پیر فرزانه در داستان زال». ادب‌پژوهی، 28(2): 155-179.
ظهیری ناو، ب. و علائی­ایلخچی، م. و رجبی، س. 1387. «بررسی تطبیقی نمودهای خودشکوفایی در مثنوی با روانشناسی انسان گرایانه آبراهام مزلو». نشریه علمی-پژوهشی گوهر گویا، 7(2): 91-124.
ـــــــــــــ . 1390. شرح مثنوی شریف، جلد سوم، تهران: زوار.
معقولی، ن. و شیخ مهدی، ع. و قبادی، ح. 1390. «مطالعه تطبیقی سفر قهرمان در محتوای ادبی و سینمایی». مطالعات تطبیقی هنر، 3(2): 87-99.
مولوی، ج.م. 1375. مثنوی معنوی، به کوشش ر. نیکلسون. ج1. تهران: توس.
میرصادقی، ج. 1383. داستان و ادبیات، تهران: آیه مهر.
یونگ، ک.گ. 1378. انسان و سمبولهایش، ترجمه م. سلطانیه. تهران: جامی.
France, A . 1923. L’Etui de Nacre, Paris: Calmann-Lévy
Laas, I. 2006. "Self-Actualization and Society: A New Application for an Old Theory". Journal of Humanistic Psychology, January 1, 46 (1): 77-91.
Neher, A. 1991. "Maslow's Theory of Motivation: A Critique". Journal of Humanistic Psychology, July 1, 31 (3): 89-112.
Stadler-Honegger, M. 1975. Etude sur les Miracles de Notre-Dame par personnages, Genève: slatkine reprints.
Tobacyk and Miller, M. 1991. "Comment on "Maslow's Study of Self-Actualization"". Journal of Humanistic Psychology, October 1, 31 (4): 96-98.