فَصاحت و عمود الشعر نظریه‌هایی در برابر دگرگونی زبان و فرهنگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

10.22124/naqd.2023.25077.2488

چکیده

این مقاله مفهوم عمودُ الشعر را به مثابه نظریه‌ای در نقد ادبی و بلاغت عربی به مطالعه می‌گیرد . این نامگذاری استعاری، شعر را چونان ستون برای ادب و فرهنگ می‌شمارد. بسیاری از محققان ادبیات عرب، عمود الشعر و فصاحت را نظریۀ ادبی می‌دانند. مقاله به این پرسش پاسخ دهد که آیا عمود الشعر اوصاف و کارکردهای یک نظریۀ ادبی را دارد؟ خاستگاه فکری و فرهنگی آن چه بود ؟ و چه تأثیری در تاریخ زبان و ادبیات عرب بر جای گذاشت؟ و چه نسبتی با فصاحت دارد؟ مقاله برای سنجش مسألۀ عمود الشعر، شش معیار ارزیابی یک نظریه را به کار بسته و با استناد به شواهد تاریخی میزان اعتبار و توفیق آن را بررسی می کند. به باور نگارنده، نظریۀ فصاحت در زبان فارسی همتای نظریۀ عمود الشعر است و این دو بر آمده از دل یکدیگرند؛ چرا که هر دو موضوع و رویکرد و نقش مشابهی در زبان عربی و فارسی داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Tow old literary theories: The eloquence and the Poetry as pillar” (’Amoud al-She’r).

نویسنده [English]

  • Mahmood Fotoohi
Professor of Persian language and literature, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

This article evaluates the concept of “Poetry as foundation pillar” (’Amoud al-She’r) in Arabic rhetoric and literary criticism as a theory. This metaphorical naming considers poetry as a pillar for literature and culture. Arab scholars consider the ’Amoud al-She’r to be a theory which suppose poetry as a pillar foundation for language and literature and culture as well. The article should answer the question, does ’Amoud al-She’r have the characteristics and functions of a literary theory? What was its intellectual and cultural origin? And what impact did it leave on the history of Arabic language and literature. In order to analyze the issue of the ’Amoud al-She’r, the article uses six evaluating criteria of a theory and examines its credibility and success by referring to historical evidence. According to the author, the theory of eloquence in Persian language is equivalent to the A’moud al-Sha’r theory and to some extent derived from it, and it had the same foundations and roles in Persian language.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "؛ Literary theory"؛ comprehensive theory"؛ rhetoric"؛ &rsquo؛ Amoud al-She&rsquo؛ r"؛
  • "؛ eloquence"؛