تحلیل نمونه‌وار زنان شیزوفرنیک در رمان‌های پسامدرن فارسی (کولی کنارآتش، ساربان سرگردان و باورهای خیس یک مرده)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

3 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد-

چکیده

شیزوفرنیا به معنای گسیختگی روحی و چندشخصیته بودن از مؤلفه­های شخصیت­های پسامدرنیستی است که در آثار پسامدرن، تفاوت آنها با شخصیت­های طبیعی نشان داده می­شود. شخصیت­های شیزوفرنیا چنان‌که دلوز و گتاری می­گویند، میل خود را برخلاف شخصیت­های ادیپی در ابژه خاصی محدود نمی­کنند و به ابژه­های متفاوتی می­اندیشند و از همین راه دچار پراکندگی و گسیختگی می­شوند. شخصیت­های اگزیستانسیال، پوچ‌گرا و آواره به این پراکندگی و بیگانگی می­رسند، اما پراکندگی و گسیختگی روحی آنان گاهی تشدید می­یابد.
این مقاله به سه رمان مطرح پسامدرن ایرانی توجه دارد و آنها را نمونه رمان­های پسامدرن ایرانی قلمداد می­کند. همه گونه­های شخصیتی زنان در این رمان‌ها به چشم می­خورد. نویسندگان دو رمان ساربان سرگردان و کولی کنار آتش زن‌اند و نویسنده رمان باورهای خیس یک مرده مرد است که این نکته نیز در مقاله مطمح نظر می­باشد. از نتایج مقاله، شیزویی­تر بودن شخصیت اصلی رمان­هایی مثل کولی کنار آتش است و عامل این ویژگی نیز چه بسا مردان هستند. از اهداف مقاله شناخت شخصیت­های زن در رمان­های پسامدرن است و روش آن به گونه­ای تحلیلی به شخصیت شیزوفرنیایی زنان در رمان­های یاد شده می­پردازد و بیان می­دارد که زنان در داستان­های مردان نقش حاشیه­ای­تری دارند.

کلیدواژه‌ها


آلن، گ. 1380. بینامتنیت، ترجمه پ. یزدانجو. تهران: مرکز.

احمدی، ب. 1391. ساختار و تأویل متن، تهران: مرکز.

استالی، ا و بولوک، ا. 1369. فرهنگ اندیشه نو، ویراست ع. پاشایی، تهران: مازیار.

اسحاقیان، ج. 1393. داستان شناخت ایران (نقد و بررسی آثار سیمین دانشور)، تهران: نگاه.

ایگلتون، ت. 1368. پیش‌درآمدی بر نظریه ادبی، ترجمه ع. مخبر. تهران: نشر مرکز.

برونو، ف. 1373. فرهنگ توصیفی اصطلاحات روان­شناسی، ترجمه م. یاسائی و ف. طاهری. تهران: طرح نو.

بودریار، ژ. 1384. «وانموده­ها».ترجمه م. حقیقی. نمونه­هایی از نقد پسامدرن؛ سرگشتگی نشانه­ها، گزینش و ویرایش م. حقیقی. تهران: مرکز. 85-101.

تدینی، م. 1388. پسامدرنیسم در ادبیات داستانی ایران، تهران: نشر علم.

تسلیمی، ع. 1390. نقد ادبی، تهران: کتاب آمه.

دانشور، س. 1380. ساربان سرگردان، تهران: خوارزمی.

دقیقیان، ش. بی­تا. منشأ شخصیت در ادبیات داستانی (پژوهشی در نقش پروتوتیپ­ها در آفرینش ادبی)، بی جا.

دلوز، ژ. 1389. «اندیشه ایلیاتی». ترجمه ل.گلستان. سرگشتگی نشانه ها، گزینش و ویرایش م. حقیقی. تهران: مرکز، 237-249.

دلوز، ژ.  و گتاری، ف. 1392. کافکا به سوی یک ادبیات خرد، ترجمه ر. سیروان و ن. گوران، تهران: رخداد نو.

روانی­پور، م. 1393. کولی کنار آتش، تهران: مرکز.

لاج، د. 1388. هنر داستان نویسی (با نمونه­هایی از متن­های کلاسیک و مدرن)، ترجمه ر. رضایی، تهران: نی.

محمدعلی، م. 1383. باورهای خیس یک مرده، تهران: ققنوس.

وولف، و. 1388. اتاقی از آنِ خود، ترجمه ص. نوربخش. تهران: انتشارات نیلوفر.

هارلند، ر. 1386. دیباچه ای تاریخی بر نظریه ی ادبی از افلاتون تا بارت، ترجمه ب. برکت. رشت: انتشارات دانشگاه گیلان.

یوسفی، م. 1391. دختر نارنج و ترنج، تهران: مؤسسه انتشارات پیدایش.

یزدانجو، پ. 1387. (تدوین و ترجمه) ادبیات پسامدرن (گزارش، نگرش، نقادی)، تهران: مرکز.

Althusser, L. 1971. Lenin and Philosophy and Other Essays, translated by B. Brewster. London: New Left Books

Bakhtin, M. 2000. “Discourse in the Novel.” in J. Rivkin and M. Ryan (eds.). Literary Theory: An Anthology, Oxford: Blackwell .

Barthes, R.  2000. “The Death of the Author.” in D. Lodge and N. Wood (eds.). Modern Criticism and Theory: A Reader, London: Longman.

Deleuz, G.  & Guatteri, F. 2000. “The Anti-Oedips.” in J. Rivkin and M. Ryan (eds.). Literary Theory: An Anthology, Oxford: Blackwell.