ساختار زمان در رمان چشم‌هایش از منظر معنی‌شناسی شناختی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زبانشناسی دانشگاه گیلان

2 استادیار زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه گیلان

3 دانشیار زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه گیلان

چکیده

چگونه زمانِ گریزان، ناملموس و پنهان را در روایت داستانی تجربه ‏می‏کنیم؟ در این مقاله، از منظر معنی‌شناسی شناختی، شیوۀ مفهوم‌سازی زمان در قلمروی زبان‌شناسایی‌ می‌گردد و پس از بازتعریف روایت از نگاه متمایز شناختی و آگاهی از نقش زمان در روایت داستانی، سازوکار عنصر زمان در رمان چشم‌هایش از بزرگ علوی مورد مطالعه قرار‌ می‌گیرد. در بین جنبه‌های گوناگون زمان در روایت، در این اثر، ساختار زمان براساس رویدادهای داستان و نحوۀ پیوندخوردن این رویدادها در زنجیرۀ زمان مورد توجه است. با اتکا به نظریۀ فضاهای ذهنی و گونۀ متأخر آن یعنی آمیختگی مفهومی به بررسی این دو مسأله در رمان یادشده می­پردازیم. نتیجۀ به‌دست‌آمده از اعمال این دو نظریۀ معناشناختی بر روایت داستانی این است که فضاهای روایی در یک مسیر زمانی براساس سه عنصر زاویه‌دید، کانون و رویداد ساختارمی‌یابند و هر یک از این فضاها بر پایۀ اجزای درونی خود و با توجه به الگویی مفهومی به یکدیگر پیوند ‌می‌خورند و زنجیرۀ رویدادهای داستان را شکل‌می‌دهند. بدین‌سان، این مقاله درصدد تبیین نحوۀ ساخت و پیدایش معنا، در سطح گفتمان است.

کلیدواژه‌ها


اردلانی، ش. 1387.  «عامل زمان در رمان سووشون». زبان و ادبیات فارسی، 4(10): 9-35.

تولان، م. 1393. روایت‌شناسی: درآمدی زبان‌شناختی- انتقادی، ترجمۀ فاطمه علوی و فاطمه نعمتی. تهران: سمت.

رجبی، ز. و غلامحسین‌زاده، غ. و طاهری، ق. 1388. «بررسی رابطۀ زمان و تعلیق در روایت «پادشاه و کنیزک»». پژوهش زبان و ادبیات فارسی، (12): 75-98.

سپانلو، م. ع. 1362. نویسندگان پیشرو ایران، تهران: زمان.

سجودی، ف و هـ . زیرراهی. 1388. «بررسی زمان فعل فارسی در بوف کور و سووشون براساس نظریۀ زمان هارالد واینریش».  نقد ادبی، 2(6):  53-70.

سجودی، ف. و ز. قنبری. 1391. «بررسی معناشناختی استعارۀ زمان در داستان‌های کودک به زبان فارسی». نقد ادبی، 5(19). 135-156.

صهبا، ف. 1387. «بررسی زمان در تاریخ بیهقی براساس نظریۀ «زمان در روایت»». پژوهش‌های ادبی، 5(21): 89-112.

علوی، ب. (1383). چشم‏هایش. تهران: نگاه.

غلامحسین‌زاده، غ. و ق. طاهری و ز . رجبی. 1386. «بررسی عنصر زمان در روایت با تأکید بر حکایت «اعرابی درویش» در مثنوی». پژوهش‌های ادبی، (16): 199-218.

گلفام، ا ، ع. کرد زعفرانلو کامبوزیا و س. حسندخت فیروز. 1388. «استعارۀ زمان در شعر فروغ فرخزاد از دیدگاه زبان‌شناسیِ شناختی». نقد ادبی، (7): 121-136.

Birx, H. J. 2009. Encyclopedia of Time. California: Sage Publications.

Cutrer, M. 1994. Time and Tense in Narrative and in Everyday Language (Doctoral Dissertation). Retrieved from http://www.cogsci.ucsd.edu.

Evans, V. 2003. The Structure of Time. Amsterdam: John Benjamins.

Evans, V & M. Green. 2006. Cognitive Linguistics: An Introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press.

Fauconnier, G. 1997. Mapping Between Thought and Language. Cambridge: Cambridge University Press.

__________. 1994. Mental Spaces. Cambridge: Cambridge University Press.

Fauconnier, G & Turner, M. 2002. The Way We Think: Conceptual Blending and the Mind’s Hidden Complexities. NY, New York: Basic Books.

Herman, D. 2009. Basic Elements of Narrative. New Jersey: Wiley-Blackwell.

Herman, D. , M. Jahn & M-L. Ryan. 2005. Routledge Encyclopedia of Narrative Theory. NY; New York: Routledge.

Lakoff, G. & M. Johnson .1980. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.

________________ . 1999. Philosophy in the Flesh. New York: Basic Books.

Talmy, L. 2000. Toward a Cognitive Semantics. 2 Volumes, Massachusetts: MIT.

Turner, M. 1996. The Literary Mind. Oxford: Oxford University Press.

http://www.hamshahrionline.ir/details/253738/world/internationalorganization