ادبیات همچون راهنمایی برای اخلاق: بازخوانی نسبت ادبیات و اخلاق در دو دوره اندیشه‌ورزی سارتر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه هنر، دانشکده الهیات و فلسفه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

2 استادیار گروه فلسفه، دانشکده الهیات و فلسفه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

چکیده

در اگزیستانسیالیسمِ سارتر انسان در دو حوزه اخلاق و هنر در موقعیت آفرینندگی قرار دارد. سارتر این آفرینندگی را به امر خیالی نسبت می­دهد و معتقد است که هنرمند آنچه را در جهانِ واقعی نیست اما باید هست شود براساس آگاهی خیالی­اش می­آفریند. ما در این پژوهش قصد داریم ضمن بررسی نسبت هنر و اخلاق در دو دوره تفکر فلسفی سارتر، به این پرسش اصلی پاسخ دهیم که چگونه تلقی او از نسبت هنر و امر خیالی در دوره نخست زمینه مناسب برای رویکرد بعدی را آماده می­سازد؛ رویکردی که براساس آن ادبیات به عنوان شاخه هنری برگزیده می­تواند همچون راهنمایی برای ساختن ارزش­های اخلاقی­ به کار گرفته­ شود. ارزش­هایی که با مدد گرفتن از آگاهی خیالی و با مشارکت نویسنده و مخاطب آفریده و بازآفرینی می­شوند. بر این اساس خواهیم دید که در اگزیستانسیالیسمِ سارتر ادبیات نسبت انکارنشدنی با اخلاق دارد و می­تواند خلاءِ موجود در فلسفه وی، در زمینه احکام مدون اخلاقی را پر ­کند.

کلیدواژه‌ها


احمدی، ب. 1390.  سارتر که می­نوشت، تهران: مرکز.

باتلر، ج. 1381. ژان پل سارتر، ترجمه خ. دیهیمی.  تهران: ماهی.

خاتمی، م. 1395. مدخل فلسفه ارزش، تهران: علم.

درانتی، ف. 1393. زیبایی­شناسی اگزیستانسیالیستی، ترجمه هـ . ندایی­فر. تهران: ققنوس.

ریخته­گران، م. 1386. حقیقت و نسبت آن با هنر، تهران: سوره مهر.

سارتر، ژ. 1381.  تهوع، ترجمه ا. ج. اعلم. تهران: نیلوفر.

ـــــــــــ . 1388. ادبیات چیست؟، ترجمه ا. نجفی و م. رحیمی. تهران: نیلوفر.

ـــــــــــ .1391.  اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر، ترجمه م. رحیمی. تهران: نیلوفر.

کاپلستون، ف.چ. 1384. تاریخ فلسفه، ترجمه ع. اذرنگ و دیگران. ج9. تهران: سروش.

وارنوک، م. 1395. اگزیستانسیالیسم و اخلاق، ترجمه م. علیا. تهران: ققنوس.

وال، ژ. و دیگران. 1392. نگاهی به پدیدارشناسی و فلسفه­های هست بودن، ترجمه ی. مهدوی. تهران: خوارزمی.

Deranty, J. 2009. “Existentialist Aesthetics”. Stanford Encyclopedia of Philosophy, Stanford: Metaphysics Research Lab, CSLI, Stanford University: 1-30.

Flynn, T. 2011.  “Jean-Paul Sartre”. Stanford Encyclopedia of Philosophy, Stanford:  Metaphysics Research Lab, CSLI, Stanford University. 1-18.

Mounier, E. 1962. Intruduction aux existentialisme, Paris: Gallimard.

Sartre, J.P. 1943. L' Être ET La Néant, essai d'ontologie phénoménologique, Paris: Gallimard.

 ــــــــــ.1948.a. L'Imaginaire: Psychologie phénoménologique de l'imagination,Paris: Gallimard.

ـــــــــــ .1948.b. Qu'est-ce que la literature, Paris: Gallimard.

ـــــــــــ. 1962. Sketch For a Theory of the Emotions, Translated by P. Mairet with a preface by M. Warnock. ISBN 10: 0416255701 / ISBN 13: 9780416255706. Published by Methuen.

 ــــــــــ. 1972. L'idiot de la famille, Gustave Flaubert de 1821 à 185, III (Vol I). Paris: Gallimard.

ــــــــــ . 1983. Carnet de la drȏle de guerre, Paris: Gallimard.

Sartre ET Lévy. 1980. Léspoire maintenant les entretiens de 1980, Paris: Gallimard.