بررسی سوژة مدرن در بوف کور صادق هدایت و ملکوت بهرام صادقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

10.22124/naqd.2019.13143.1720

چکیده

سوژه و سوژگی یا سوبژکتیویته، یکی از مؤلفه‌هایی است که بر اساس آن می‌توان تشخیص داد یک اثر داستانی، مدرنیستی محسوب می‌شود یا خیر. سوژة مدرن در مورد خود می‌اندیشد. از این رو بسیاری از داستان‌های مدرنیستی، شخصیت‌هایی دارند که به خودشان می‌اندیشند و زندگی و افکارِ این شخصیت‌ها در مرکز توجه داستان قرار دارد. می‌توان گفت که این داستان‌ها ذهن‌محور هستند. پرداختن به «شخصیت» و افکارِ او در داستان‌های مدرنیستی اهمیت فراوانی پیدا می‌کند که این خصوصیت در داستان‌های پیشامدرن دیده نمی‌شود یا کمتر دیده می‌شود. در داستان‌های مدرنیستی فارسی نیز سوژه و سوژگی اهمیت دارد. دو اثری که توجه ویژه به این مسئله، در آن‌ها دیده می‌شود، بوف کور، نوشتة صادق هدایت و ملکوت نوشتة بهرام صادقی هستند. در این دو رمان شخصیت‌ها و افکار آنان محوریت دارند. در این پژوهش ابتدا خصوصیات سوژه برشمرده شده، تعریف نسبتاً دقیقی از آن به‌دست آمده و سپس اثبات شده است که شخصیت‌هایِ اصلیِ هر دو اثر، سوژه هستند و خصوصیات سوژگی در آن‌ها وجود دارد. آگاهی ، اختیار / آزادی و فردیت ، خصوصیات اصلی سوژگی هستند که هریک از آن‌ها در مورد شخصیت‌های اصلی این دو داستان مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

کلیدواژه‌ها